Oliwa Novello – dlaczego czeka się na nią cały rok?

Na truskawki czekamy do lata, na świeże kasztany do jesieni. A oliwa? Przyzwyczailiśmy się, że stoi na sklepowej półce przez cały rok. Łatwo więc zapomnieć, że oliwa również ma swój sezon.

We Włoszech jednym z najbardziej wyczekiwanych momentów jest początek zbiorów oliwek. To właśnie wtedy pojawia się olio novello – oliwa z nowych zbiorów, świeża, intensywna i często zaskakująco wyrazista. Pachnie zielonymi owocami i ziołami, potrafi być przyjemnie gorzka, a po przełknięciu charakterystycznie zapiec w gardle.

I tu pojawia się ważna kwestia. „Świeżo tłoczona oliwa” w sierpniu? Jeśli mówimy o oliwie powstałej ze świeżo zebranych włoskich oliwek, coś się tutaj nie zgadza. Zbiory dopiero przed nami.

W tym przewodniku pokażemy Ci, czym właściwie jest oliwa Novello, kiedy powstaje, jak smakuje i jak wybrać ją dla siebie. Wyjaśnimy też, skąd bierze się jej mętność, dlaczego goryczka jest zaletą i dlaczego na pierwszą butelkę z nowych zbiorów naprawdę warto poczekać.

Spis treści

Czym jest oliwa Novello?

Novello oznacza po włosku „nowy” lub „młody”. Olio novello to określenie świeżej oliwy pochodzącej z aktualnych, jesiennych zbiorów oliwek. Trafia do butelek niedługo po ich rozpoczęciu, dlatego jej pojawienie się jest mocno związane z konkretną porą roku.

Warto przy tym wyjaśnić jedną rzecz: novello nie jest osobnym rodzajem oliwy obok extra vergine. Oliwa Novello może być oliwą extra vergine – określenie novello mówi nam przede wszystkim o tym, że mamy do czynienia z oliwą z nowego zbioru.

Zobacz oliwy extra vergine dostępne w Delizioso.

To daje nam możliwość poznania produktu niedługo po jego powstaniu, kiedy jego profil jest szczególnie świeży i intensywny. W przypadku oliwy oznacza to często mocno roślinne aromaty, wyraźną goryczkę i charakterystyczną pikantność.

Nie oznacza to jednak, że każda oliwa Novello smakuje tak samo. Wiele zależy od odmiany oliwek, regionu, momentu zbiorów czy sposobu produkcji. Dobrym przykładem są trzy oliwy, które pojawiają się u nas w sezonie: łagodniejsza Guglielmi z Apulii oraz zdecydowanie bardziej wyraziste Terre Francescane i Quinta Luna z Umbrii.

Novello a „świeża oliwa” – to nie zawsze to samo

Tu łatwo o nieporozumienie. Możesz w sierpniu otworzyć nową butelkę oliwy i powiedzieć, że jest „świeżo otwarta”. Nie oznacza to jednak, że znajdująca się w niej oliwa została właśnie wytłoczona.

Prawdziwa świeżość oliwy Novello zaczyna się na drzewie. Najpierw muszą dojrzeć oliwki, następnie rozpoczynają się zbiory i dopiero z zebranych owoców może powstać oliwa z nowego sezonu.

Dlatego, kiedy jesienią pojawiają się pierwsze butelki Novello, nie jest to tylko kolejna dostawa oliwy. To początek nowego oliwnego rocznika.

Kiedy powstaje oliwa Novello?

Oliwa Novello jest produktem sezonowym, ponieważ wszystko zaczyna się od świeżych owoców. Najpierw oliwki muszą osiągnąć odpowiedni moment do zbioru, później trafiają do olejarni i dopiero wtedy rozpoczyna się produkcja oliwy z nowego sezonu.

Można więc myśleć o Novello trochę jak o pierwszych owocach sezonu. Pojawia się tylko w określonym momencie roku, a oczekiwanie na nowy zbiór jest częścią całego doświadczenia.

Czy świeżo tłoczona oliwa może pojawić się w sierpniu?

To pytanie pojawia się częściej, niż mogłoby się wydawać.

Jeżeli mówimy o włoskiej oliwie wytłoczonej ze świeżo zebranych oliwek, w sierpniu jest na nią po prostu za wcześnie. Oliwki przeznaczone na Novello wciąż znajdują się wtedy na drzewach, a zbiory dopiero nadejdą.

Nie oznacza to oczywiście, że oliwa kupiona latem jest zła. Dobra oliwa extra vergine z poprzedniego zbioru może nadal zachowywać swoje walory. Chodzi o coś innego: „nowo otwarta butelka” i „oliwa z nowych zbiorów” to dwie różne rzeczy.

Dlatego zamiast kierować się samym hasłem „świeżo tłoczona”, sprawdź rok zbioru i moment produkcji. To mówi znacznie więcej o tym, z jaką oliwą masz do czynienia.

Dlaczego oliwki na Novello zbiera się wcześnie?

W przypadku wielu oliw Novello producenci nie czekają, aż owoce osiągną pełną dojrzałość. Zbierają je wcześniej, kiedy oliwki są jeszcze zielone lub dopiero zaczynają dojrzewać.

I właśnie tutaj dochodzimy do jednej z najważniejszych rzeczy, które warto wiedzieć przed pierwszą degustacją Novello: dobra świeża oliwa przeważnie nie jest łagodna.

Gorycz na języku i lekkie pieczenie pojawiające się w gardle mogą zaskoczyć, szczególnie jeśli na co dzień sięgasz po delikatniejsze oliwy.

Co więcej, nie każda Novello będzie równie intensywna. Odmiany oliwek i region pochodzenia potrafią dać zupełnie inne rezultaty. I właśnie tym zajmiemy się dalej: jak właściwie smakuje oliwa Novello i czego szukać podczas degustacji?

Jak smakuje świeża oliwa z oliwek Novello?

Pierwsza degustacja oliwy Novello potrafi zaskoczyć. Jeśli do tej pory oliwa była dla Ciebie przede wszystkim łagodnym dodatkiem do sałatki, tutaj możesz poczuć znacznie więcej: świeże zioła, zielone owoce, karczocha, migdały, wyraźną goryczkę, a po chwili charakterystyczne pieczenie w gardle.

To właśnie intensywność jest jedną z cech, dla których tak wiele osób czeka na oliwę z nowych zbiorów. Jej smak jest świeży, roślinny i zdecydowany. Nie oznacza to jednak, że każda butelka Novello będzie równie gorzka czy pikantna.

Goryczka i pikantność

Gdy pierwszy raz próbujesz wyrazistej oliwy extra vergine, możesz pomyśleć: dlaczego ona jest gorzka? Albo chwilę później poczuć drapanie w gardle i zastanawiać się, czy coś jest z nią nie tak.

To właśnie sprawia, że degustowanie dobrej oliwy zaczyna przypominać poznawanie wina – z czasem coraz łatwiej wychwycić różnice między odmianami, regionami i poszczególnymi producentami.

Czy każda oliwa Novello jest bardzo gorzka i pikantna?

Nie. I nasze trzy oliwy dobrze to pokazują.

Jeżeli obawiasz się bardzo intensywnej goryczki, Novello Guglielmi z Apulii będzie najłagodniejszym początkiem. Jej goryczkę określamy na 2/5, a pikantność na 2,5/5. W smaku pojawiają się migdały, karczoch i zioła, a w aromacie także świeże nuty traw i kwiatów.

Terre Francescane z Umbrii pokazuje już bardziej zdecydowane oblicze Novello. Goryczka 4/5, pikantność 3/5, a całość ma wyrazisty profil charakterystyczny dla umbryjskich oliw.

Najbardziej intensywna jest Quinta Luna Gaudenzi z Umbrii. Owocowość, goryczka i pikantność osiągają tutaj wynik 4/5. W profilu smakowym znajdziesz zioła, karczocha, zielone jabłko i migdał.

Jeśli szukasz…	Oliwa	Charakter
Łagodniejszej Novello	Guglielmi – Apulia	goryczka 2/5, pikantność 2,5/5; migdały, karczoch, zioła
Wyrazistej oliwy	Terre Francescane – Umbria	goryczka 4/5, pikantność 3/5; zdecydowany profil
Najbardziej intensywnego profilu	Quinta Luna Gaudenzi – Umbria	owocowość, goryczka i pikantność 4/5; zioła, karczoch, zielone jabłko, migdał

Nie wybieraj Novello na zasadzie „która jest najlepsza?”. Wybierz tę, której charakter najbardziej odpowiada Twojemu podniebieniu.

Jeśli dopiero zaczynasz przygodę z bardziej wyrazistymi oliwami, zacznij od Guglielmi. Jeśli lubisz charakterystyczną goryczkę oliw z Umbrii, sięgnij po Terre Francescane. A jeśli właśnie tej intensywności szukasz i chcesz spróbować oliwy z bardzo wczesnych zbiorów, ciekawym wyborem będzie Quinta Luna.

Wszystkie trzy pozwalają zrobić też coś jeszcze ciekawszego – otworzyć je obok siebie i przeprowadzić własną degustację porównawczą. Dopiero wtedy naprawdę łatwo zauważyć, jak różne oblicza może mieć oliwa Novello.

Oliwa Novello niefiltrowana – skąd bierze się mętność i osad?

Otwierasz butelkę Novello i zamiast idealnie klarownej oliwy widzisz lekko mętną, intensywnie zieloną ciecz. Po pewnym czasie na dnie może pojawić się również osad. Czy to oznacza, że z oliwą dzieje się coś złego? Nie – jeśli wybrałeś oliwę niefiltrowaną, taki wygląd jest naturalny.

Po procesie tłoczenia w oliwie mogą pozostać bardzo drobne cząstki pochodzące z owoców. Filtracja pozwala je usunąć i uzyskać bardziej klarowny produkt. Jeśli producent pomija ten etap, otrzymujemy oliwę niefiltrowaną, która może zachowywać charakterystyczną mętność.

Czy niefiltrowana oznacza lepsza?

Nie traktowalibyśmy tego jako prostego równania: niefiltrowana = lepsza, filtrowana = gorsza.

To przede wszystkim dwa różne sposoby przygotowania oliwy. Dlatego sam brak filtracji nie powinien być jedynym kryterium wyboru. Znacznie więcej powiedzą Ci pochodzenie oliwy, odmiany wykorzystanych oliwek, termin zbiorów, sposób produkcji oraz – ostatecznie – jej smak.

Niefiltrowana Novello wymaga też odpowiedniego traktowania. Nie jest butelką, którą najlepiej schować na wiele miesięcy i czekać na „specjalną okazję”. Jej największą atrakcją jest właśnie świeży, młody charakter, więc korzystaj z niego wtedy, kiedy oliwa jest w najlepszej formie.

Producenci rekomendują zużycie oliwy w ciągu około dwóch miesięcy od otwarcia.

Mętność i osad w niefiltrowanej Novello nie oznaczają wady produktu. To naturalna konsekwencja pominięcia procesu filtracji.

Jeśli chcesz zgłębić ten temat, w naszym osobnym przewodniku wyjaśniamy dokładniej czym różni się oliwa filtrowana od niefiltrowanej oraz jakie fakty i mity narosły wokół obu rodzajów.

Jak degustować oliwę Novello?

Zanim polejesz nią bruschettę albo sałatkę spróbuj jej samej.

Dzięki temu łatwiej zauważysz różnice, które w potrawie mogłyby zostać przykryte przez pozostałe składniki. Szczególnie ciekawie jest postawić obok siebie dwie lub trzy Novello o różnej intensywności.

Dopiero później spróbuj oliwy z kawałkiem dobrego pieczywa. To prosty sposób, żeby zobaczyć, jak jej charakter zmienia się w połączeniu z jedzeniem.

Chcesz zobaczyć cały proces? Na naszym Instagramie przygotowaliśmy krótki tutorial pokazujący krok po kroku, jak degustować oliwę.

Z czym jeść oliwę Novello?

Przy pierwszej butelce łatwo wpaść w pułapkę myślenia: mam dobrą oliwę, więc zachowam ją na specjalną okazję. Z Novello proponujemy dokładnie odwrotne podejście.

Otwórz ją i korzystaj z jej świeżego charakteru.

Jednym z najprostszych włoskich sposobów jest dobre pieczywo, Novello i odrobina soli. Bez skomplikowanego przepisu i wielu dodatków – dzięki temu to właśnie oliwa pozostaje na pierwszym planie.

Szczególnie przy intensywnej Quinta Luna czy Terre Francescane spróbuj potraktować Novello bardziej jak przyprawę niż neutralny dodatek. Dodaj niewielką ilość już na talerzu i sprawdź, jak goryczka, pikantność oraz zielone aromaty zmieniają charakter prostego dania.

Łagodniejsza Guglielmi daje trochę więcej swobody osobom, które nie przepadają za mocną goryczką. Jej nuty migdałów, karczocha i ziół dobrze odnajdują się przy warzywach, pieczywie, sałatkach czy serach.

Jak przechowywać oliwę Novello?

Novello najlepiej smakuje wtedy, kiedy zachowuje swój świeży, intensywny charakter. Dlatego po zakupie nie tylko termin otwarcia ma znaczenie. Równie ważne jest to, gdzie trzymasz butelkę i co dzieje się z nią po każdym użyciu.

Oliwa nie lubi przede wszystkim światła i wysokiej temperatury. Przechowuj ją więc w chłodnym, zacienionym miejscu, z dala od kuchenki, piekarnika i bezpośredniego światła słonecznego. Po każdym użyciu dokładnie zamykaj butelkę.

Kuchenna półka tuż obok płyty grzewczej może być wygodna, ale dla oliwy nie jest najlepszym miejscem. Znacznie lepiej sprawdzi się zamknięta szafka, do której nie dociera światło i która nie nagrzewa się podczas gotowania.

Dlaczego Quinta Luna jest w przezroczystej butelce?

To pytanie regularnie słyszymy od klientów. Skoro światło nie służy oliwie, dlaczego Quinta Luna Novello sprzedawana jest w przezroczystym szkle?

I jeszcze jedna praktyczna wskazówka: Novello nie jest oliwą, którą warto kolekcjonować. Kupujesz ją właśnie po to, żeby cieszyć się charakterem nowego zbioru. Otwórz butelkę, degustuj, dodawaj do prostych potraw i obserwuj jej smak.

Jak wybrać oliwę Novello dla siebie?

„Która Novello jest najlepsza?” – na to pytanie nie ma jednej dobrej odpowiedzi. Znacznie lepiej zapytać: jakie oliwy lubisz?

Jeśli dopiero zaczynasz poznawać oliwy z nowych zbiorów albo mocna goryczka nie jest w Twoim stylu, zacznij od Guglielmi z Apulii. To najłagodniejsza z naszych trzech propozycji: goryczka wynosi 2/5, a pikantność 2,5/5. Znajdziesz w niej migdały, karczocha i zioła oraz świeże aromaty traw i kwiatów.

Jeśli lubisz bardziej zdecydowane oliwy, Terre Francescane z Umbrii idzie krok dalej. Ma wyraźną goryczkę 4/5 i średnią pikantność 3/5. To niefiltrowana Novello dla osób szukających charakterystycznego, umbryjskiego stylu.

A jeśli właśnie intensywność jest tym, czego oczekujesz od nowego zbioru, wybierz Quinta Luna Gaudenzi. Oliwki zbierane są bardzo wcześnie – od końca września do połowy października – a owocowość, goryczka i pikantność osiągają wynik 4/5. W smaku pojawiają się zioła, karczoch, zielone jabłko i migdał.

Najłagodniejsza: Guglielmi z Apulii
Wyrazista: Terre Francescane z Umbrii
Najbardziej intensywna: Quinta Luna Gaudenzi z Umbrii

Możesz też podejść do wyboru zupełnie inaczej i nie wybierać jednej. Otwórz dwie różne Novello podczas kolacji, nalej je do osobnych naczyń i spróbuj obok siebie z tym samym kawałkiem pieczywa. Różnice, które trudno wychwycić podczas degustacji w odstępie kilku tygodni, nagle stają się bardzo czytelne.

Dobrym sposobem, żeby przekonać się, czy bliżej Ci do łagodniejszego charakteru Apulii, czy zdecydowanych oliw z Umbrii jest degustacja kilku oliw naraz.

FAQ – najczęstsze pytania o oliwę Novello

Czy oliwa Novello jest zawsze niefiltrowana?

Nie. Novello oznacza oliwę z nowego, aktualnego zbioru i nie jest równoznaczne z określeniem „niefiltrowana”. To dwie różne cechy produktu.

Kiedy można kupić świeżą oliwę Novello?

Na Novello trzeba poczekać do rozpoczęcia nowych zbiorów oliwek, które we Włoszech przypadają jesienią. Dokładny moment zależy między innymi od regionu, odmiany oliwek i decyzji producenta.

W przypadku naszych oliw pierwsze zbiory rozpoczynają się już pod koniec września, jak przy Quinta Luna Gaudenzi, lub przypadają na październik, jak w przypadku Guglielmi i Terre Francescane.

Dlatego dostępność Novello jest ograniczona i mocno związana z konkretnym momentem w roku.

Dlaczego oliwa Novello jest gorzka i pikantna?

Goryczka i pikantność są elementami profilu sensorycznego oliwy i nie należy automatycznie traktować ich jako wady.

W Novello mogą być szczególnie wyraźne. Intensywność zależy jednak od konkretnej oliwy. Guglielmi jest stosunkowo łagodna, podczas gdy umbryjskie Terre Francescane i Quinta Luna mają znacznie bardziej zdecydowany charakter.

Jeśli dopiero zaczynasz przygodę z dobrą oliwą extra vergine, charakterystyczne pieczenie pojawiające się po przełknięciu może Cię zaskoczyć. Warto wtedy spróbować kilku oliw obok siebie – różnice stają się znacznie łatwiejsze do zauważenia.

Czy osad w oliwie Novello jest normalny?

Jeśli mamy do czynienia z oliwą niefiltrowaną, lekka mętność oraz pojawiający się z czasem osad mogą być zjawiskiem naturalnym. Wynikają z obecności drobnych cząstek pozostałych po procesie produkcji.

Nie oznacza to więc automatycznie, że oliwa jest zepsuta.

Jeśli interesuje Cię ten temat, zajrzyj również do naszego przewodnika po oliwie niefiltrowanej, w którym szerzej omawiamy jej charakterystykę oraz najczęstsze fakty i mity.

Jak długo można przechowywać oliwę Novello?

Warto rozróżnić przechowywanie zamkniętej butelki od oliwy, którą już otworzyliśmy. W obu przypadkach należy chronić ją przed światłem i wysoką temperaturą, a po otwarciu dodatkowo pamiętać o dokładnym zamykaniu butelki.

Novello kupujemy jednak przede wszystkim po to, żeby poznać świeży charakter nowego zbioru, dlatego nie warto odkładać jej na długo „na specjalną okazję”.

Producenci rekomendują zużycie oliwy w ciągu około dwóch miesięcy od otwarcia.

Oliwa Novello – smak, na który warto poczekać

Oliwa jest produktem całorocznym, ale Novello przypomina nam, że wszystko zaczyna się od owocu i jego naturalnego cyklu. Drzewa kwitną, oliwki dojrzewają, przychodzi moment zbiorów i dopiero wtedy można spróbować oliwy z nowego sezonu.

Być może właśnie dlatego pierwsza jesienna butelka smakuje inaczej. Jest czymś, na co trzeba poczekać.

Jeśli nigdy wcześniej nie próbowałeś Novello, zacznij od degustacji na surowo. Powąchaj ją, spróbuj niewielkiej ilości i zwróć uwagę na owocowość, goryczkę oraz pikantność. Dopiero później zanurz w niej kawałek pieczywa albo dodaj kilka kropel do gotowego dania.

I nie szukaj jednej „najlepszej” Novello. Łagodniejsza Guglielmi z Apulii, wyrazista Terre Francescane z Umbrii i intensywna Quinta Luna Gaudenzi pokazują trzy różne oblicza oliwy z nowych zbiorów. Wybierz tę, która najbardziej odpowiada Twojemu podniebieniu – albo spróbuj ich obok siebie.

Bo w Novello nie chodzi tylko o to, żeby polać nią sałatkę. Chodzi o możliwość spróbowania nowego oliwnego sezonu.